Cụ ông ng:uy kị:ch, ph:ổi trắng xóa, th:ận 'ngừng hoạt động' sau khi ăn dưa hấu

Bệnh viện Nam Đầu (Đài Loan, Trung Quốc) vừa tiếp nhận và điều trị cấp cứu thành công cho một bệnh nhân nam 70 tuổi rơi vào tình trạng nguy kịch do sử dụng dưa hấu không đúng cách. Bệnh nhân nhập viện trong trạng thái suy hô hấp cấp tính, chỉ số bão hòa oxy trong máu giảm sâu xuống mức 88%, hai chi dưới sưng phù nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng do có nền bệnh lý mãn tính trước đó.

Qua kết quả chẩn đoán hình ảnh bằng X-quang ngực, các bác sĩ xác định toàn bộ hai bên phổi của bệnh nhân đã bị mờ đục hoàn toàn do tình trạng ứ dịch (ngập nước), đồng thời hệ thống thận cũng ghi nhận ngưng trệ chức năng bài tiết. Theo thông tin khai thác bệnh sử, nguyên nhân dẫn đến bệnh cảnh lâm sàng nghiêm trọng này xuất phát từ việc người bệnh đã tiêu thụ hết một nửa quả dưa hấu vào buổi trưa cùng ngày để giải nhiệt.

Biến chứng nguy hiểm từ thói quen ăn uống sai cách

Bác sĩ Lin Hsuan-jen, chuyên khoa Thận học và là người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân cho biết, cụ ông này có tiền sử mắc bệnh thận mãn tính giai đoạn 5. Đối với tiến triển bệnh lý ở giai đoạn cuối, chức năng đào thải của cơ thể suy giảm nghiêm trọng, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt chế độ kiêng chất lỏng dưới 1.500cc mỗi ngày, bao gồm cả nước lọc và các loại nước canh, súp.

Phổi trắng xóa sau khi ăn dưa hấu

Sai lầm nghiêm trọng của người bệnh là việc thiếu thực tế về thành phần dinh dưỡng của dưa hấu khi loại quả này sở hữu hàm lượng nước chiếm tới 92% thể tích cùng lượng đường cao. Việc dung nạp một khối lượng dưa hấu lớn trong cùng một thời điểm đã đưa một lượng chất lỏng khổng lồ vào cơ thể một cách đột ngột.

Đối với các bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, hệ thống lọc cầu thận hầu như đã mất hoàn toàn khả năng bất hoạt và đào thải chất lỏng dư thừa. Lượng nước này không thể thoát ra ngoài, nhanh chóng dịch chuyển và tích tụ tại các mô cơ quan. Đến thời điểm buổi tối, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện triệu chứng phù nề chi dưới nặng và tiến triển nhanh thành hội chứng phù phổi cấp. Tình trạng dịch tràn kín các phế nang khiến hình ảnh chụp phổi trắng xóa, gây ra các cơn khó thở dữ dội và người bệnh hoàn toàn không thể giữ tư thế nằm thẳng.

Bên cạnh yếu tố về chất lỏng, dưa hấu còn chứa hàm lượng ion kali cao — một thành phần nguy hiểm đối với người suy thận. Mặc dù không nằm trong danh mục thực phẩm có mật độ kali đậm đặc nhất, nhưng do khối lượng tiêu thụ lớn đã biến loại quả này thành nguồn nạp kali mất kiểm soát. Việc ăn nửa quả dưa hấu liên tục khiến lượng kali dung nạp vào cơ thể bệnh nhân vượt ngưỡng 3.000mg, vượt xa giới hạn an toàn cho phép là dưới 2.000mg/ngày đối với người mắc bệnh thận nặng.

Khuyến cáo chuyên khoa về rủi ro tăng kali máu

Bác sĩ Lin Hsuan-jen cảnh báo, hội chứng tăng kali máu diễn tiến hết sức âm thầm ở giai đoạn đầu với các biểu hiện lâm sàng mơ hồ như tê mỏi các chi, yếu cơ, rất dễ khiến người cao tuổi nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi do thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, khi chỉ số nồng độ kali trong máu vượt ngưỡng 6,5 mEq/L, hệ tim mạch sẽ bị rối loạn nhịp nghiêm trọng. Nếu chỉ số này tịnh tiến đến mốc 7,5 mEq/L, nguy cơ cơ tim ngừng đập đột ngột là rất cao mà không có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo lâm sàng nào trước đó.

Rủi ro tăng kali trong máu khi ăn dưa hấu

Ngay sau khi tiếp nhận ca bệnh trong đêm, ê-kíp y bác sĩ tại phòng chăm sóc đặc biệt đã lập tức áp dụng phác đồ xử trí cấp cứu bằng thuốc lợi tiểu liều cao, kết hợp hỗ trợ hô hấp bằng máy thở áp lực dương không xâm lấn (BiPAP) để tiến hành rút dịch tồn dư, hỗ trợ chức năng tuần hoàn cho bệnh nhân.

Sau quá trình điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch và các chỉ số sinh tồn dần ổn định. Dù vậy, người bệnh vẫn được chỉ định lưu viện để theo dõi chuyên khoa liên tục trong ít nhất 1 tuần, đồng thời thiết lập lại chế độ dinh dưỡng khắt khe hơn.

Hai phương thức tiêu thụ dưa hấu gây rủi ro cao cho người bệnh thận

Bên cạnh việc ăn quá nhiều, bác sĩ Lin Hsuan-jen cũng chỉ ra hai lỗi phổ biến khác trong việc sử dụng dưa hấu mà người có chức năng thận suy giảm cần đặc biệt lưu ý:

• Sử dụng nước ép dưa hấu quá liều lượng: Quá trình chế biến thành dạng nước ép đã loại bỏ hoàn toàn lượng chất xơ nguyên bản. Điều này khiến người bệnh vô tình nạp một lượng lớn chất lỏng cùng hàm lượng ion kali đậm đặc trong thời gian ngắn, gây áp lực quá tải đột ngột lên hệ thống lọc của thận.
• Thói quen thêm muối khi ăn dưa hấu: Hành vi này gây ra tác động tiêu cực kép đối với hệ tuần hoàn và bài tiết. Lượng natri tăng cao đột ngột từ muối sẽ đẩy huyết áp tăng vọt, đồng thời làm mất khả năng điều tiết chất lỏng vốn đã suy yếu của cơ thể.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính hoặc người đang trong lộ trình chạy thận nhân tạo chu kỳ không bắt buộc phải loại bỏ hoàn toàn dưa hấu khỏi thực đơn, nhưng bắt buộc phải kiểm soát định lượng một cách nghiêm ngặt. Mỗi lần sử dụng, người bệnh chỉ nên tiêu thụ một phần nhỏ tương đương khoảng 100 - 150g (ước tính bằng kích thước lòng bàn tay và độ dày khoảng một khớp ngón tay), đồng thời phải chủ động khấu trừ trọng lượng này vào tổng lượng chất lỏng được phép dung nạp trong ngày. Người thân trong gia đình cần đồng hành, kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn uống của người bệnh để tránh những hệ lụy đáng tiếc xảy ra.