Thủ tục nhận tử thi của người bị thi hành án tử hình

1. Đơn xin nhận tử thi cần những gì?

Điều 13 Thông tư liên tịch 02/2020/TTLT-BCA-BQP-BYT-BNG-TANDTC-VKSNDTC quy định về việc làm đơn xin nhận tử thi, tro cốt và hài cốt của người bị thi hành án tử hình. Theo đó, đơn được thực hiện theo các mẫu số 01, 02 và 03 ban hành kèm theo thông tư này.

Đối với người bị thi hành án tử hình là công dân Việt Nam, việc thông báo để thân nhân làm đơn xin nhận tử thi, tro cốt được thực hiện theo khoản 1 Điều 83 Luật Thi hành án hình sự năm 2019.

Trong trường hợp người bị thi hành án là người nước ngoài, Chánh án Tòa án đã ra quyết định thi hành án có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho Cục Lãnh sự thuộc Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan khác được Bộ Ngoại giao ủy quyền. Qua đó, đề nghị cơ quan đại diện của quốc gia mà người bị thi hành án mang quốc tịch liên hệ với thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp để thông báo về việc làm đơn xin nhận tử thi, tro cốt.

Nội dung thông báo phải nêu rõ nhân thân của người bị thi hành án, nơi quản lý giam giữ, địa chỉ liên lạc, các tài liệu liên quan và thời hạn trả lời.

Nếu sau khi nhận được thông báo, cơ quan chức năng không nhận được đơn xin nhận tử thi, tro cốt của thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp, cũng không nhận được văn bản trả lời từ cơ quan đại diện của quốc gia mà người bị thi hành án mang quốc tịch, thì được coi là thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp từ chối nhận tử thi, tro cốt.

2. Quy trình nhận tử thi của người bị thi hành án tử hình

Theo Điều 83 Luật Thi hành án hình sự năm 2019, việc giải quyết đề nghị nhận tử thi của người đã bị thi hành án tử hình được thực hiện theo các bước cụ thể sau:

Bước 1: Thông báo cho thân nhân hoặc người đại diện

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định thi hành án tử hình, Chánh án Tòa án đã ra quyết định phải thông báo cho thân nhân hoặc người đại diện của người bị thi hành án biết để làm đơn xin nhận tử thi.

Bước 2: Nộp đơn xin nhận tử thi

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo, thân nhân hoặc người đại diện phải gửi đơn xin nhận tử thi về mai táng đến Chánh án Tòa án đã ra thông báo.

Đơn cần ghi rõ họ tên, địa chỉ của người nhận tử thi, mối quan hệ với người bị thi hành án và cam kết bảo đảm các yêu cầu về an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường, đồng thời tự chịu các chi phí liên quan.

Đối với người nhận cư trú tại Việt Nam, đơn phải có xác nhận của UBND cấp xã nơi người đó cư trú. Nếu người bị thi hành án là người nước ngoài, đơn phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan đại diện của quốc gia mà người đó mang quốc tịch, đồng thời phải được dịch sang tiếng Việt.

Bước 3: Xem xét và trả lời đề nghị

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn xin nhận tử thi về mai táng, Chánh án Tòa án đã ra quyết định thi hành án tử hình phải thông báo bằng văn bản về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận đề nghị.

Nếu từ chối cho nhận tử thi về mai táng, cơ quan có thẩm quyền phải nêu rõ lý do.

Bước 4: Thông báo cho cơ quan thi hành án hình sự

Trước thời điểm thi hành án tử hình 3 ngày làm việc, Chánh án Tòa án đã ra quyết định thi hành án phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.

Việc thông báo nhằm phối hợp giải quyết thủ tục bàn giao tử thi cho thân nhân, người đại diện về mai táng hoặc tổ chức mai táng người đã bị thi hành án theo quy định.

Bước 5: Bàn giao tử thi hoặc tổ chức mai táng

Nếu Chánh án Tòa án đã thành lập Hội đồng thi hành án tử hình chấp nhận đề nghị nhận tử thi, nhưng trong quá trình triển khai, Hội đồng nhận thấy việc bàn giao có nguy cơ không bảo đảm an ninh, trật tự, thì có thể quyết định không cho nhận tử thi.

Trong trường hợp này, quyết định phải được thông báo bằng văn bản cho thân nhân của người đã bị thi hành án. Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu sẽ tổ chức mai táng và báo cáo lại Chánh án Tòa án đã ra quyết định.

Sau khi thi hành án, cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm thông báo cho người đã làm đơn đề nghị để họ đến nhận tử thi về mai táng theo quy định.

Nếu thân nhân hoặc người đại diện muốn nhận tro cốt và tự chi trả chi phí hỏa táng, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu sẽ bàn giao tử thi, đồng thời hỗ trợ đưa tử thi đến nơi hỏa táng.

Trường hợp cơ quan chức năng tổ chức mai táng, thân nhân hoặc người đại diện phải chờ đủ 3 năm kể từ ngày thi hành án mới được làm đơn đề nghị nhận hài cốt.

Đơn xin nhận hài cốt phải ghi rõ họ tên, địa chỉ người nhận, mối quan hệ với người đã bị thi hành án và cam kết bảo đảm an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường, tự chịu chi phí. Đơn phải có xác nhận của UBND cấp xã nơi người nhận cư trú.

Đối với người bị thi hành án là người nước ngoài, đơn phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan đại diện của quốc gia mà người đó mang quốc tịch và phải được dịch sang tiếng Việt.

Trong thời hạn 7 ngày kể từ khi nhận được đơn, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có trách nhiệm xem xét, giải quyết đề nghị nhận hài cốt.

3. Thời hạn bàn giao tử thi là bao lâu?

Theo quy định, việc giao, nhận tử thi của người đã bị thi hành án tử hình phải được thực hiện trong thời hạn 24 giờ kể từ khi thông báo. Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu là đơn vị trực tiếp thực hiện việc bàn giao.

Quá trình giao, nhận tử thi phải được lập thành văn bản và có chữ ký của cả bên giao lẫn bên nhận.

Nếu hết thời hạn 24 giờ kể từ khi thông báo mà người có đơn đề nghị không đến nhận tử thi, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu sẽ có trách nhiệm tổ chức mai táng theo quy định của pháp luật.

Như vậy, việc nhận tử thi của người bị thi hành án tử hình phải tuân thủ các quy định cụ thể về hồ sơ, thời hạn và điều kiện bàn giao. Thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp cần thực hiện đúng trình tự để bảo đảm quyền đề nghị nhận tử thi, tro cốt hoặc hài cốt theo quy định hiện hành.

Tiết Anh

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 9/10/2026 | 09:00)