Tử tù muốn hiến tạng cho y học: Các bộ phận không thể sử dụng được

Theo đại diện Bộ Y tế, việc sử dụng mô, tạng của người bị thi hành án tử hình để ghép cho người khác gặp nhiều trở ngại. Nguyên nhân được đề cập là thuốc độc được tiêm vào cơ thể có thể khiến các bộ phận bị nhiễm độc, không đáp ứng yêu cầu về chất lượng để sử dụng trong y học.

Pháp luật không cấm tử tù hiến mô, tạng

Liên quan đến đề nghị hiến tạng của Nguyễn Hữu Tình, TS. Nguyễn Huy Quang, khi đó là Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, cho biết pháp luật không có quy định cấm người bị kết án tử hình hiến mô, tạng.

Theo quy định được ông đề cập, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác.

Tuy nhiên, việc pháp luật không cấm không đồng nghĩa với việc mô, tạng của người bị thi hành án tử hình có thể được sử dụng để ghép cho người khác. Các bộ phận được hiến vẫn phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và điều kiện y tế.

TS. Nguyễn Huy Quang cho biết vấn đề này từng được đưa ra thảo luận trong quá trình xây dựng luật. Ông lý giải rằng vào thời điểm đó, Việt Nam vẫn áp dụng hình thức xử bắn để thi hành án tử hình, chưa chuyển sang tiêm thuốc độc. Đồng thời, theo thông tin ông nêu khi đó, chưa có quốc gia nào thực hiện việc lấy bộ phận cơ thể từ người bị thi hành án tử hình.

Ông nhấn mạnh rằng pháp luật không cấm việc lấy mô, tạng từ tử tù, nhưng điều quan trọng là các bộ phận này phải bảo đảm chất lượng để có thể sử dụng.

Vì sao thuốc độc có thể khiến mô, tạng không thể sử dụng?

Theo TS. Nguyễn Huy Quang, khi thuốc độc được tiêm vào cơ thể và đi vào các mạch máu, cơ thể sẽ bị nhiễm độc. Điều này khiến các bộ phận không thể đáp ứng điều kiện cần thiết để sử dụng trong việc ghép mô, tạng.

Một vấn đề khác được đặt ra là liệu có thể lấy mô, tạng của tử tù trước khi thi hành án hay không.

Trả lời về vấn đề này, TS. Quang cho rằng quá trình thi hành án phải bảo đảm các yêu cầu về thể chất, tinh thần của người bị kết án, đồng thời tuân thủ đầy đủ thủ tục và quy trình theo quy định. Vì vậy, việc lấy các bộ phận cơ thể trước khi thi hành án không được xem là phương án phù hợp trong cách tiếp cận được ông đề cập.

Ông cũng lưu ý rằng có những bộ phận chỉ có thể được lấy sau khi người hiến ở trong trạng thái chết não. Do đó, việc hiến ghép không đơn giản chỉ là lấy mô, tạng trước thời điểm thi hành án mà còn phải đáp ứng các điều kiện y khoa tương ứng.

Quyền riêng tư của người hiến và người nhận cũng là vấn đề cần cân nhắc

Bên cạnh những trở ngại về chuyên môn y tế và quy trình pháp lý, vấn đề tâm lý của người nhận mô, tạng từ tử tù cũng được đặt ra.

Theo TS. Nguyễn Huy Quang, nhu cầu ghép mô, tạng trong xã hội rất lớn, nhưng hoạt động hiến và ghép phải bảo đảm quyền riêng tư, bí mật thông tin của cả người hiến lẫn người nhận.

Ông cho rằng khi việc lấy mô, tạng từ người bị thi hành án tử hình chưa được đặt ra như một phương án thực hiện, không nên chỉ tập trung vào vấn đề tâm lý của người nhận mà bỏ qua các điều kiện pháp lý và y khoa liên quan.

Như vậy, mong muốn hiến tạng cho y học của người bị kết án tử hình không đồng nghĩa với việc các bộ phận cơ thể có thể được tiếp nhận và sử dụng ngay. Theo những lý giải được đại diện Bộ Y tế đưa ra trong vụ việc năm 2018, chất lượng mô, tạng, ảnh hưởng của thuốc thi hành án, yêu cầu về quy trình và quyền riêng tư đều là những vấn đề cần được xem xét.

Tiết Anh

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 9/10/2026 | 11:50)