Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh là nữ, có tiền sử tự sử dụng thuốc tránh thai trong khoảng 10 tháng mà không có chỉ định của bác sĩ.

Khoảng một tuần trước khi nhập viện, chị bắt đầu bị sưng đau bắp chân phải, cảm giác đau tức tăng lên khi đi lại. Tuy nhiên, thay vì đến cơ sở y tế kiểm tra, người bệnh tự xoa dầu nóng và mát-xa vùng chân bị đau tại nhà.

Ba ngày trước khi nhập viện, chị bất ngờ xuất hiện tình trạng khó thở, đau ngực và tim đập nhanh. Nhận thấy những dấu hiệu bất thường, gia đình lập tức đưa chị đến bệnh viện cấp cứu.

Qua khai thác tiền sử, các bác sĩ ghi nhận người bệnh làm việc văn phòng, ít vận động và có tình trạng thừa cân, với chỉ số khối cơ thể (BMI) là 26.

Sau khi thăm khám và thực hiện các đánh giá cần thiết, người bệnh được chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, kèm biến chứng thuyên tắc phổi do cục máu đông di chuyển đến phổi. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng sức khỏe của chị dần ổn định.

ThS.BS Nguyễn Thị Tuyết Mai, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết việc tự sử dụng thuốc tránh thai không có chỉ định, kết hợp với tình trạng thừa cân và ít vận động, là những yếu tố cần lưu ý khi đánh giá nguy cơ hình thành huyết khối ở trường hợp này.

Vì sao thuốc tránh thai có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông?

Theo các chuyên gia y tế, một số loại thuốc tránh thai phối hợp chứa estrogen và progestin có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông do tác động đến hệ thống đông máu của cơ thể.

Mặc dù nguy cơ tuyệt đối nhìn chung vẫn thấp ở phần lớn phụ nữ khỏe mạnh, khả năng xảy ra huyết khối có thể tăng lên khi người dùng đồng thời có các yếu tố nguy cơ khác.

Những yếu tố cần đặc biệt lưu ý gồm hút thuốc lá, thừa cân hoặc béo phì, ít vận động kéo dài, tiền sử huyết khối ở bản thân hoặc gia đình và một số rối loạn đông máu. Ngoài ra, đau nửa đầu có tiền triệu và giai đoạn sau sinh cũng là những tình trạng cần được cân nhắc khi lựa chọn biện pháp tránh thai nội tiết.

Vì vậy, trước khi sử dụng thuốc tránh thai nội tiết, phụ nữ nên được nhân viên y tế tư vấn, khai thác tiền sử bệnh và đánh giá các yếu tố nguy cơ để lựa chọn phương pháp phù hợp.

Việc tự ý mua thuốc theo quảng cáo, sử dụng theo lời mách bảo hoặc dùng chung đơn thuốc với người khác có thể khiến người dùng bỏ qua những chống chỉ định quan trọng, làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ.

Nhận biết sớm dấu hiệu huyết khối, tránh biến chứng nguy hiểm

Huyết khối tĩnh mạch sâu thường xảy ra ở các tĩnh mạch nằm sâu bên trong cơ thể, phổ biến nhất là ở chi dưới. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng sưng một bên chân, đau hoặc căng tức, vùng da nóng đỏ hay thay đổi màu sắc.

Các triệu chứng này cần được thăm khám sớm, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột, không rõ nguyên nhân hoặc chỉ xảy ra ở một bên chân.

Biến chứng đáng lo ngại của huyết khối tĩnh mạch sâu là thuyên tắc phổi. Tình trạng này xảy ra khi một phần hoặc toàn bộ cục máu đông bong ra, di chuyển theo dòng máu đến động mạch phổi, gây cản trở tuần hoàn máu và ảnh hưởng đến quá trình trao đổi oxy.

Người bệnh có thể đột ngột khó thở, đau ngực, tim đập nhanh, choáng váng hoặc ho ra máu. Đây là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có khả năng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Khi xuất hiện tình trạng sưng đau chân không rõ nguyên nhân, người bệnh không nên chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà bằng cách xoa bóp, mát-xa hay chườm nóng. Nếu đột ngột khó thở, đau ngực hoặc choáng, cần gọi cấp cứu ngay.

Chủ động phòng ngừa khi sử dụng thuốc tránh thai

Để hạn chế nguy cơ hình thành huyết khối, ThS.BS Nguyễn Thị Tuyết Mai khuyến cáo phụ nữ nên thăm khám và trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng thuốc tránh thai nội tiết.

Khi tư vấn, người dùng cần thông báo đầy đủ về tiền sử huyết khối, bệnh tim mạch, đột quỵ, đau nửa đầu, tình trạng hút thuốc lá và tiền sử bệnh của người thân trong gia đình. Đây là những thông tin quan trọng giúp bác sĩ đánh giá mức độ an toàn của từng phương pháp tránh thai.

Đặc biệt, phụ nữ trên 35 tuổi có hút thuốc lá cần được đánh giá kỹ trước khi sử dụng thuốc tránh thai chứa estrogen, bởi sự kết hợp của các yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

Đối với người làm việc văn phòng hoặc thường xuyên phải ngồi lâu, nên chủ động đứng dậy đi lại, co duỗi chân và thay đổi tư thế thường xuyên. Khi di chuyển đường dài, cần vận động phù hợp và uống đủ nước.

Những người chuẩn bị phẫu thuật hoặc phải nằm bất động trong thời gian dài cũng cần thông báo với bác sĩ về loại thuốc tránh thai đang sử dụng để được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn xử trí phù hợp.

Nếu lo ngại về tác dụng phụ, người dùng nên trao đổi với nhân viên y tế để cân nhắc phương pháp thay thế an toàn hơn, thay vì tự ý thay đổi hoặc ngừng thuốc.

Trường hợp người phụ nữ 45 tuổi nói trên là lời nhắc nhở rằng việc sử dụng thuốc tránh thai cần được cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ cá nhân. Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như sưng đau một bên chân hoặc đột ngột khó thở, người bệnh cần được thăm khám kịp thời để tránh bỏ lỡ thời điểm xử trí những biến chứng nguy hiểm.