Về hưu sớm, người lao động có bị giảm lương hưu hằng tháng?

Không phải tất cả người lao động nghỉ hưu trước tuổi đều bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu. Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức giảm 2% cho mỗi năm nghỉ sớm chỉ áp dụng đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động. Một số nhóm lao động làm công việc đặc thù vẫn được nghỉ trước tuổi mà không bị trừ tỷ lệ hưởng.

Nghỉ hưu trước tuổi có bị giảm lương hưu hay không là vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt với những lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) trong thời gian dài nhưng không còn đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục làm việc.

Theo quy định tại Luật BHXH 2024, việc giảm tỷ lệ hưởng lương hưu khi nghỉ trước tuổi phụ thuộc vào nguyên nhân nghỉ hưu và nhóm đối tượng cụ thể. Do đó, người lao động cần phân biệt giữa trường hợp nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động với trường hợp được nghỉ trước tuổi vì tính chất công việc đặc thù.

Nghỉ hưu sớm bị giảm bao nhiêu phần trăm lương hưu?

Theo Điều 66 Luật BHXH 2024, người lao động nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động sẽ bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu. Cụ thể, cứ mỗi năm nghỉ trước tuổi quy định, tỷ lệ hưởng lương hưu giảm 2%.

Đối với thời gian nghỉ trước tuổi không tròn năm, pháp luật cũng có cách tính riêng. Nếu người lao động nghỉ hưu sớm dưới 6 tháng thì không bị giảm tỷ lệ hưởng. Trường hợp thời gian nghỉ trước tuổi từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng, tỷ lệ hưởng lương hưu bị giảm 1%.

Tuy nhiên, mức giảm này không áp dụng đồng loạt với tất cả trường hợp nghỉ hưu trước tuổi. Những người thuộc nhóm được nghỉ hưu sớm do tính chất nghề nghiệp, môi trường làm việc đặc thù hoặc một số trường hợp được pháp luật quy định riêng có thể không bị trừ tỷ lệ lương hưu.

Trong đó có người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; người khai thác than trong hầm lò; một số đối tượng thuộc lực lượng vũ trang và người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp. Giáo viên mầm non nghỉ hưu theo quy định tại Điều 26 Luật Nhà giáo 2025 cũng thuộc nhóm được đề cập trong bài viết.

Những trường hợp nào được nghỉ hưu trước tuổi?

Theo quy định tại Điều 64 và Điều 65 Luật BHXH 2024, có hai nhóm đối tượng chính được xem xét nghỉ hưu trước tuổi, gồm người nghỉ do suy giảm khả năng lao động và người được nghỉ sớm vì tính chất công việc đặc thù.

Nhóm thứ nhất: Người nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động

Đây là nhóm người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc từ đủ 20 năm trở lên và có kết luận về mức suy giảm khả năng lao động đáp ứng điều kiện theo quy định.

Đối với lao động thông thường, thời điểm được nghỉ hưu trước tuổi phụ thuộc vào mức độ suy giảm khả năng lao động. Cụ thể:

• Người bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% được xem xét nghỉ hưu sớm tối đa 5 tuổi.

• Người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên có thể nghỉ hưu sớm tối đa 10 tuổi.

• Trường hợp có từ đủ 15 năm làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì được nghỉ hưu mà không cần xét điều kiện về tuổi.

Đối với lực lượng vũ trang và người làm công tác cơ yếu, trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên có thể được nghỉ hưu trước tuổi tối đa 10 năm.

Ngoài ra, người thuộc nhóm này có từ đủ 15 năm làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục quy định và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên cũng có thể nghỉ hưu không phụ thuộc vào điều kiện về tuổi.

Nhóm thứ hai: Người được nghỉ hưu sớm do tính chất công việc đặc thù

Khác với nhóm nghỉ hưu do sức khỏe suy giảm, người thuộc nhóm này có thể không bị suy giảm khả năng lao động nhưng vẫn được pháp luật cho phép nghỉ trước tuổi do môi trường làm việc, tính chất nghề nghiệp hoặc đặc thù công tác.

Điều kiện chung được đề cập là người lao động đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên và thuộc một trong những nhóm nghề nghiệp, công việc được quy định.

Cụ thể, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành có thể được nghỉ hưu sớm tối đa 5 tuổi nếu đáp ứng điều kiện về thời gian đóng BHXH.

Quy định này cũng áp dụng với người có thời gian làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 1/1/2021 cũng được tính theo điều kiện được nêu trong quy định.

Đối với người làm công việc khai thác than trong hầm lò, thời gian nghỉ hưu có thể sớm hơn tối đa 10 tuổi nếu có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc này.

Với lực lượng vũ trang, quân đội, công an và người làm công tác cơ yếu, quy định cho phép nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm, trừ trường hợp áp dụng quy định riêng của luật chuyên ngành.

Nếu có tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên và từng làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo điều kiện luật định, nhóm đối tượng này có thể được nghỉ hưu sớm tối đa 10 tuổi.

Một trường hợp đặc biệt khác là người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp. Đối tượng này được nghỉ hưu mà không cần xét điều kiện về tuổi.

Tự nguyện xin nghỉ hưu sớm có được hưởng lương hưu ngay không?

Bên cạnh vấn đề có bị giảm tỷ lệ hưởng hay không, nhiều người lao động cũng thắc mắc liệu có thể tự xin nghỉ hưu trước tuổi chỉ vì muốn dừng công việc, không liên quan đến sức khỏe hoặc tính chất nghề nghiệp hay không.

Theo nội dung bài viết, pháp luật không quy định quyền nghỉ hưu sớm chỉ dựa trên nguyện vọng cá nhân khi người lao động chưa đáp ứng điều kiện về tuổi và các trường hợp được nghỉ trước tuổi.

Muốn được giải quyết chế độ nghỉ hưu trước tuổi, người lao động phải thuộc nhóm đối tượng được pháp luật quy định. Với trường hợp nghỉ do suy giảm khả năng lao động, cần có kết luận giám định y khoa về mức suy giảm đáp ứng điều kiện. Trường hợp nghỉ do đặc thù nghề nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về công việc và thời gian tham gia BHXH tương ứng.

Nếu người lao động tự ý nghỉ việc khi chưa đủ tuổi và không thuộc trường hợp được nghỉ hưu trước tuổi, việc chấm dứt công việc không đồng nghĩa với việc được nhận lương hưu ngay. Thay vào đó, thời gian đã đóng BHXH có thể được bảo lưu để chờ đến khi đáp ứng điều kiện hưởng chế độ hưu trí.

Như vậy, nghỉ hưu trước tuổi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc bị giảm lương hưu. Người lao động nghỉ sớm do suy giảm khả năng lao động sẽ chịu mức giảm theo quy định, trong khi một số nhóm làm công việc đặc thù vẫn được hưởng lương hưu mà không bị trừ tỷ lệ do nghỉ trước tuổi.

Vì vậy, trước khi quyết định nghỉ việc, người lao động cần kiểm tra thời gian đã đóng BHXH, điều kiện về tuổi, tính chất công việc và tình trạng sức khỏe để xác định mình thuộc trường hợp nào, tránh nhầm lẫn giữa việc nghỉ việc trước tuổi và nghỉ hưu trước tuổi theo quy định pháp luật.